Xạ trị ung thư đường mật có thể được thực hiện trước hoặc sau phẫu thuật nhằm giúp tiêu diệt tế bào ung thư hoặc giảm nhẹ triệu chứng.
Ung thư đường mật là tình trạng các tế bào trong hệ thống ống dẫn mật tăng sinh bất thường, mất khả năng kiểm soát dẫn đến hình thành khối u ác tính. Khối u có thể xâm lấn các mô lân cận, mạch máu, hạch bạch huyết hoặc di căn đến những cơ quan khác.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thanh Hà, Khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết xạ trị ung thư đường mật được chỉ định trong nhiều giai đoạn khác nhau của bệnh, tùy thuộc vào khả năng phẫu thuật, mức độ lan rộng của khối u và mục tiêu điều trị.
Trước phẫu thuật (tân bổ trợ)
Xạ trị trước phẫu thuật được sử dụng để thu nhỏ khối u, thường kết hợp với hóa trị tạo thành phác đồ hóa xạ trị đồng thời. Trong một số trường hợp ung thư đường mật vùng rốn gan, hóa xạ trị tân bổ trợ được áp dụng trước khi ghép gan nhằm kiểm soát bệnh tốt hơn và giảm nguy cơ tái phát.
Sau phẫu thuật (bổ trợ)
Sau khi khối u ung thư đường mật được cắt bỏ, người bệnh có thể được chỉ định xạ trị giúp tiêu diệt các tế bào ung thư vi thể còn sót lại ở vùng phẫu thuật hoặc hạch lân cận, nhất là khi diện cắt dương tính (còn tế bào ung thư tại rìa diện cắt) hoặc có di căn hạch.
Bệnh không thể phẫu thuật
Nếu khối u khu trú tại chỗ, tại vùng nhưng không thể cắt bỏ thì xạ trị (thường kết hợp hóa trị) có thể được sử dụng như phương pháp điều trị chính. Mục tiêu xạ trị ở giai đoạn này là giúp kiểm soát sự phát triển của bệnh tại chỗ, kéo dài thời gian sống cho người bệnh.
Trong giai đoạn tiến triển hoặc di căn, xạ trị ung thư đường mật có thể hỗ trợ làm nhỏ khối u, từ đó giảm các triệu chứng như đau, buồn nôn, tắc mật hoặc chèn ép mạch máu, thần kinh, cải thiện chất lượng cuộc sống.
Khi ung thư đã di căn sang cơ quan khác
Bác sĩ có thể chỉ định xạ trị khi ung thư đường mật di căn đến các vị trí như não, xương hoặc chèn ép tủy sống nhằm kiểm soát triệu chứng (giảm đau, chống chèn ép), đồng thời hạn chế biến chứng do khối u thứ phát gây ra.
Tùy vào vị trí khối u, giai đoạn bệnh và mục tiêu điều trị, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp khác nhau như xạ trị theo hình không gian ba chiều (3D-CRT), xạ trị điều biến liều (IMRT), xạ trị định vị thân (SBRT).
Theo bác sĩ Hà, xạ trị ung thư đường mật là phương pháp điều trị mang tính linh hoạt cao, có thể ứng dụng trong nhiều giai đoạn bệnh khác nhau nhằm mục tiêu kiểm soát khối u và giảm triệu chứng. Để đạt được hiệu quả tối ưu, việc lựa chọn kỹ thuật và thời điểm xạ trị cần được cá thể hóa thông qua quá trình hội chẩn đa chuyên khoa. Người bệnh nên tuân thủ chặt chẽ phác đồ của bác sĩ ung bướu để góp phần kiểm soát bệnh, duy trì chất lượng cuộc sống.
Hiếu Nguyễn
