(Dân trí) - Đại biểu đề nghị HĐND cấp tỉnh quyết định bảng giá đất, nguyên tắc điều chỉnh; UBND cấp tỉnh được chủ động quyết định hệ số trong phạm vi đã được thông qua.
Sáng 29/10, thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, đại biểu Hoàng Quốc Khánh, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu, đề nghị phân định thẩm quyền quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, nhằm bảo đảm vai trò giám sát của HĐND, đồng thời tạo sự chủ động cho UBND trong điều hành.
Theo nội dung dự thảo được ông dẫn lại, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất đều do HĐND cấp tỉnh quyết định định kỳ ba năm một lần. Tuy nhiên, giá đất chịu tác động của nhiều yếu tố, nhất là khi thay đổi quy hoạch, hạ tầng giao thông và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.
"Nếu mọi trường hợp điều chỉnh hệ số K đều phải trình Hội đồng nhân dân thì có thể thiếu linh hoạt, chưa đáp ứng kịp thời những biến động của thực tế", ông Khánh nói.
Bảng giá cần ổn định, hệ số cần linh hoạt
Đại biểu đoàn Lai Châu cho biết pháp luật trước đây từng giao UBND cấp tỉnh quyết định và điều chỉnh hệ số K. Ông đề nghị nghiên cứu kế thừa cơ chế này, nhưng phải quy định rõ phạm vi, trách nhiệm để bảo đảm công khai, minh bạch, tránh tùy tiện.
Theo phương án ông đề xuất, HĐND cấp tỉnh quyết định bảng giá đất, nguyên tắc và phạm vi điều chỉnh hệ số K. UBND cấp tỉnh quyết định hệ số, điều chỉnh khi cần thiết trong phạm vi đã được HĐND thông qua, đồng thời báo cáo HĐND cùng cấp.
Ông cho rằng cách phân định này vừa bảo đảm vai trò quyết định, giám sát của HĐND, vừa giúp UBND kịp thời xử lý biến động giá đất, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính và quyền lợi của người sử dụng đất.
Cùng quan điểm, đại biểu Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) tán thành việc giao HĐND cấp tỉnh quyết định bảng giá đất, song đề nghị cân nhắc thẩm quyền quyết định hệ số điều chỉnh.
Từ thực tiễn địa phương, ông cho biết hệ số thường xuyên phải được xem xét theo biến động về hạ tầng, quy hoạch, vị trí và điều kiện thực tế của từng khu vực. Quá trình xây dựng, điều chỉnh đòi hỏi thời gian, nhân lực, chi phí. Nếu mọi trường hợp đều phải trình HĐND tỉnh, việc giải quyết có thể kéo dài, ảnh hưởng tiến độ dự án.
"Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất có tính chất khác nhau", ông Huân phân tích. Bảng giá cần bảo đảm ổn định, còn hệ số là công cụ xử lý linh hoạt những biến động phát sinh. Áp dụng cùng một cơ chế quyết định cho cả hai có thể chưa đáp ứng yêu cầu quản lý thực tiễn.
Công khai căn cứ, báo cáo HĐND khi điều chỉnh
Đại biểu Hà Sỹ Huân đề xuất HĐND tỉnh quyết định bảng giá đất, nguyên tắc và phạm vi điều chỉnh hệ số; UBND tỉnh ban hành, điều chỉnh hệ số trong phạm vi được thông qua.
Đi kèm quyền chủ động, UBND phải công khai căn cứ điều chỉnh và báo cáo HĐND tại kỳ họp gần nhất.
Trường hợp tiếp tục giữ phương án như dự thảo, ông đề nghị xác định rõ cơ chế điều chỉnh hệ số theo thủ tục rút gọn khi phát sinh biến động đáng kể. Các trường hợp được điều chỉnh cũng cần quy định cụ thể, tránh chung chung khiến địa phương khó thực hiện.
Như vậy, cả ông Khánh và ông Huân đều đề nghị phân định thẩm quyền theo hướng HĐND quyết định khuôn khổ, UBND chủ động điều chỉnh hệ số trong giới hạn đó. Các đề xuất đều gắn việc điều chỉnh với trách nhiệm công khai hoặc báo cáo để phục vụ giám sát.
Dữ liệu định giá phải rõ tiêu chí và thứ tự ưu tiên
Ở góc độ căn cứ định giá, đại biểu Trương Hồ Hải (đoàn An Giang) đề nghị làm rõ tiêu chuẩn lựa chọn, thứ tự ưu tiên của dữ liệu và cách xử lý khi các nguồn thông tin đưa ra mức giá khác nhau.
Theo ông, dự thảo sử dụng thông tin đầu vào để định giá đất làm căn cứ định giá, nhưng chưa làm rõ những nội dung này. Trong khi đó, mức độ tin cậy và khả năng phản ánh giá thị trường của từng nguồn dữ liệu không giống nhau.
Ông cũng lưu ý quy định về "yếu tố khác ảnh hưởng đến giá đất" chưa xác định cụ thể phạm vi, tiêu chí nhận diện và mức độ tác động.
Nếu thiếu giới hạn, quá trình định giá sẽ khó xác định yếu tố nào được sử dụng, yếu tố nào không phù hợp, đồng thời tăng nguy cơ áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.
Để khắc phục, đại biểu đề nghị luật quy định rõ nguyên tắc lựa chọn, kiểm tra, ưu tiên dữ liệu, cùng cơ chế xử lý khi các nguồn có chênh lệch đáng kể.
Các nhóm yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến giá đất cũng cần được xác định, như vị trí, khả năng tiếp cận, mức độ hoàn thiện hạ tầng, diện tích, hình thể thửa đất, điều kiện và hạn chế pháp lý, thời hạn sử dụng, quy hoạch xây dựng, khả năng khai thác kinh tế và tác động trực tiếp của môi trường.
"Căn cứ định giá càng rõ thì càng hạn chế được sự tùy nghi và tạo điều kiện áp dụng thống nhất", ông Hải nói.
