Những con số về tương quan đảng phái, giá nhiên liệu, tỷ lệ tín nhiệm và chi tiêu tranh cử hé lộ các yếu tố định hình cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026.
Cử tri Mỹ ngày 3/11 sẽ tham gia bỏ phiếu bầu lại toàn bộ Hạ viện và một phần Thượng viện, gọi là bầu cử giữa kỳ vì nó diễn ra vào giữa nhiệm kỳ của Tổng thống. Sự kiện thường không thu hút nhiều cử tri bằng cuộc đua vào Nhà Trắng, nhưng mang tính bước ngoặt, định đoạt quyền lực của Tổng thống Donald Trump trong hai năm cầm quyền còn lại.
Để giúp Tổng thống Trump tiếp tục triển khai nghị trình một cách thuận lợi trong nửa cuối nhiệm kỳ, đảng Cộng hòa sẽ phải tìm cách giữ được thế đa số sít sao tại lưỡng viện trước đảng Dân chủ. Trong bối cảnh cạnh tranh lưỡng đảng gay gắt, Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), viện chính sách có trụ sở ở Washington, đã liệt kê các con số có ý nghĩa định hình cuộc đua vào quốc hội Mỹ.
3
Đây là số ghế mà đảng Dân chủ cần giành thêm tại Hạ viện để giành quyền kiểm soát cơ quan này trong khóa mới, bắt đầu từ ngày 3/1/2027.
Sau cuộc bầu cử tháng 11/2024, đảng Cộng hòa chiếm thế đa số tại Hạ viện với chênh lệch sít sao 220-215. Trên thực tế, chênh lệch này hiện là 219-214, với hai ghế còn lại bỏ trống do một nghị sĩ Cộng hòa và một nghị sĩ Dân chủ từ chức hồi tháng 4.
Đảng nắm quyền kiểm soát Hạ viện có thể lựa chọn Chủ tịch Hạ viện và người đứng đầu các ủy ban trực thuộc, cũng như xác định chương trình nghị sự lập pháp. Nếu kiểm soát được Hạ viện, đảng Dân chủ có thể cản trở các dự luật được ông Trump đề xuất, cũng như khởi động quy trình điều tra, luận tội ông và các quan chức cấp cao trong chính quyền.
4
Tại Thượng viện, đảng Dân chủ phải giành thêm 4 ghế để kiểm soát cơ quan này. Tương quan lực lượng tại Thượng viện hiện là 53-47, nghiêng về đảng Cộng hòa.
Nếu đảng Dân chủ giành thêm ba ghế, cán cân sẽ cân bằng 50-50, nhưng đảng Cộng hòa vẫn giữ quyền kiểm soát vì Phó tổng thống JD Vance, với vai trò chủ tịch Thượng viện, sẽ bỏ lá phiếu quyết định khi hai bên ngang phiếu.
Tương tự tại Hạ viện, việc kiểm soát Thượng viện cho phép đảng Dân chủ định hướng chương trình nghị sự lập pháp và quyết định nhân sự lãnh đạo các ủy ban. Thượng viện cũng là nơi quyết định có tha bổng hay không nếu Tổng thống bị Hạ viện luận tội.
4,28 USD
Là giá trung bình trên toàn nước Mỹ cho mỗi gallon xăng (khoảng 3,78 lít). Mức giá này là 2,98 USD vào ngày 28/2, thời điểm ông Trump tuyên bố phát động chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng tấn công Iran.
Việc giá xăng tăng 44% có thể khiến mỗi hộ gia đình Mỹ điển hình phải chi thêm tới 1.200 USD trong năm 2026. Đây là một trong những vấn đề được người Mỹ quan tâm nhất trong bầu cử giữa kỳ.
Chi phí nhiên liệu leo thang ảnh hưởng nặng nề nhất đến cử tri thu nhập thấp và người dân khu vực nông thôn, trở thành biểu tượng cho cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt mà nhiều người Mỹ đang cảm nhận.
Tình trạng này được cho là liên quan đến quyết định phát động chiến dịch nhằm vào Iran của ông Trump, động thái hiện bị đa số người Mỹ tham gia các khảo sát đánh giá là "sai lầm". Tuy nhiên, ông Trump và các cố vấn Nhà Trắng cho rằng đây là hệ quả của những chính sách kinh tế sai lầm từ thời người tiền nhiệm Joe Biden.
9 điểm phần trăm
Là khoảng cách đảng Dân chủ dẫn trước đảng Cộng hòa trong trung bình các cuộc thăm dò toàn quốc về bầu cử giữa kỳ. Câu hỏi thăm dò giả định rằng nếu cuộc bầu cử diễn ra ngay hôm nay, họ sẽ bỏ phiếu cho đảng Dân chủ, đảng Cộng hòa hay ứng viên độc lập.
Các đảng tạo được khoảng cách dẫn trước lớn trong dạng thăm dò này thường đạt kết quả tốt tại các cuộc bầu cử giữa kỳ. Năm 2018, khi đảng Dân chủ có mức dẫn trước tương tự, đảng này giành thêm 41 ghế tại Hạ viện.
9 ghế
Là chênh lệch về số ghế thay đổi lợi thế sau các nỗ lực vẽ lại ranh giới khu vực bầu cử giữa đảng Cộng hòa và Dân chủ tại các bang. Đây là chiến lược mà hai bên đã thúc đẩy trong năm qua nhằm giành thêm lợi thế cho đảng mình trong bầu cử giữa kỳ.
Tại Mỹ, mỗi nghị sĩ được bầu vào Hạ viện sẽ đại diện cho một khu vực bầu cử được phân định trên bản đồ bầu cử của bang. Việc vẽ lại bản đồ bầu cử có thể khiến một khu vực đang có xu hướng ủng hộ đảng Dân chủ trở thành nơi bỏ phiếu cho ứng viên đảng Cộng hòa và ngược lại.
Nỗ lực vẽ lại bản đồ bầu cử giúp đảng Cộng hòa có lợi thế tương đương 15 ghế tại 7 bang, gồm Alabama, Florida, Louisiana, Bắc Carolina, Ohio, Tennessee và Texas. Trong khi đó, việc phân chia lại địa hạt tại California và Utah mang lại lợi thế tương đương 6 ghế cho đảng Dân chủ.
Tuy nhiên, nỗ lực vẽ lại bản đồ này có thể phản tác dụng, vì làm suy giảm lợi thế chính trị của chính đảng đó đến mức một số ghế Hạ viện vốn được xem là an toàn bỗng trở thành những cuộc đua cạnh tranh quyết liệt.
29 ngày
Là khoảng thời gian từ ngày bầu cử năm 2024 đến khi ghế nghị sĩ cuối cùng tại Hạ viện được xác định kết quả. Điều này cho thấy quá trình kiểm phiếu trong bầu cử giữa kỳ có thể kéo dài đến mức nào, khi mức độ cạnh tranh tại một số khu vực bầu cử là rất cao.
Trong hầu hết các kỳ bầu cử, việc kiểm phiếu chậm không ảnh hưởng đáng kể đến cục diện chung. Tuy nhiên, vấn đề này trở nên đặc biệt quan trọng khi cuộc đua giành quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện diễn ra sít sao.
31 ghế
Là số ghế trung bình mà đảng của tổng thống đương nhiệm đã mất tại Hạ viện trong 5 kỳ bầu cử giữa kỳ gần nhất.
Mức sụt giảm lớn nhất diễn ra vào năm 2010, khi đảng Dân chủ của tổng thống Barack Obama mất 63 ghế tại Hạ viện. Mức giảm nhỏ nhất là vào năm 2022, khi đảng Dân chủ chỉ mất 9 ghế dưới thời ông Biden.
35 ghế
Là số ghế Thượng viện được bầu lại trong năm 2026. Theo lịch thông thường, 33 ghế sẽ được bầu lại trong năm nay.
Tuy nhiên, có thêm hai ghế được đưa ra tranh cử do hai thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa là Marco Rubio của bang Florida và JD Vance của bang Ohio từ chức vào tháng 1/2025 để tham gia chính quyền Trump.
60,2%
Là tỷ lệ người Mỹ có cái nhìn không thiện cảm với ông Trump, theo mức trung bình các cuộc thăm dò toàn quốc. Trong khi đó, 37,1% người Mỹ có đánh giá tích cực về ông. Hai con số này cho thấy tỷ lệ ủng hộ ròng của ông Trump ở mức âm 23,1 điểm phần trăm, khi cuộc bầu cử chỉ còn chưa đầy một tuần nữa sẽ diễn ra.
Mức độ tín nhiệm thấp với Tổng thống đương nhiệm luôn là bất lợi đối với những ứng viên cùng đảng trong các cuộc bầu cử giữa kỳ.
11,6 tỷ USD
Là số tiền mà AdImpact, công ty chuyên phân tích dữ liệu quảng cáo, dự báo được chi cho quảng cáo chính trị trong các cuộc bầu cử cấp liên bang và bang trong bầu cử giữa kỳ năm nay. Con số này cao hơn 400 triệu USD so với tổng chi tiêu trong bầu cử tổng thống năm 2024.
Hiện chưa rõ những khoản chi tiêu khổng lồ này tác động thế nào đến những yếu tố cốt lõi quyết định kết quả bầu cử giữa kỳ. Các chiến dịch tranh cử có thể tiêu tốn rất nhiều tiền nhưng vẫn không đạt được hiệu quả đáng kể, đặc biệt khi quá nhiều thông điệp chính trị được đưa ra và cử tri dần không còn chú ý đến những gì họ nghe được.
Như Tâm (Theo CFR, AFP, Reuters)
