Cổ đông Điện Máy Xanh thông qua phát hành 100 tỷ đồng trái phiếu kèm chứng quyền cho 15 lãnh đạo, quyền mua cổ phiếu gắn với lợi nhuận và thị giá.
Tại đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 29/10 ở TP HCM, Công ty cổ phần Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) thông qua chương trình đãi ngộ kéo dài 5 năm dành cho 15 lãnh đạo chủ chốt, với cơ chế hiếm thấy trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
Khác với một số chương trình thưởng cổ phiếu cho người lao động (ESOP), những người tham gia phải bỏ tiền mua trái phiếu kèm chứng quyền và đáp ứng các điều kiện về kết quả kinh doanh, giá cổ phiếu mới được thực hiện quyền mua.
Việc dành cơ hội đầu tư đặc biệt cho một nhóm lãnh đạo khiến cổ đông quan tâm đến tính công bằng và nguy cơ pha loãng tỷ lệ sở hữu.
Giải đáp tại đại hội, ông Nguyễn Đức Tài, Chủ tịch HĐQT Điện Máy Xanh, cho rằng thiết kế chính sách thưởng luôn khó làm hài lòng cả hai phía. Người nhận thường cảm thấy chưa đủ, trong khi bên trao thưởng lại cho rằng mức đãi ngộ quá cao.
Vì vậy, công ty mẹ Thế Giới Di Động (MWG), ông Nguyễn Đức Tài, 15 lãnh đạo tham gia chương trình cùng những người có liên quan không được biểu quyết. Phương án phải nhận ít nhất 65% số phiếu tán thành của cổ đông độc lập tham dự. Theo ông Tài, cách làm này nhằm để những người trực tiếp bỏ vốn đánh giá liệu khoản đãi ngộ có tương xứng với giá trị ban điều hành được kỳ vọng tạo ra hay không.
Theo phương án được thông qua, Điện Máy Xanh phát hành riêng lẻ 1.000 trái phiếu, mệnh giá 100 triệu đồng, tổng giá trị 100 tỷ đồng. Trái phiếu có kỳ hạn 5 năm, lãi suất cố định 8% mỗi năm, dự kiến phát hành từ quý IV/2026 đến quý II/2027. Mỗi trái phiếu đi kèm 100 chứng quyền, tương ứng tổng cộng 100.000 chứng quyền.
Số tiền 100 tỷ đồng không phải khoản thưởng trực tiếp mà là vốn huy động từ người mua trái phiếu, dự kiến dùng để cơ cấu một phần khoản vay tại MUFG Bank. Trái phiếu không có tài sản bảo đảm nhưng được Vietcombank bảo lãnh thanh toán gốc và lãi.
Điểm hấp dẫn của chương trình nằm ở chứng quyền, tức quyền mua cổ phiếu theo mức giá xác định trước. Mỗi chứng quyền cho phép mua 1.267 cổ phiếu, đưa tổng lượng cổ phiếu có thể phát hành thêm lên tối đa 126,7 triệu đơn vị. Giá thực hiện ban đầu là 74.000 đồng một cổ phiếu, được tính từ giá IPO 80.000 đồng sau khi trừ 4.000 đồng cổ tức đã trả tháng 8 và 2.000 đồng dự kiến tạm ứng tháng 12.
Ví dụ, nếu thị giá Điện Máy Xanh tăng lên 100.000 đồng, trong khi giá thực hiện chứng quyền vẫn ở mức 74.000 đồng, lãnh đạo đủ điều kiện có thể mua thấp hơn thị trường 26.000 đồng một cổ phiếu. Đây là lợi ích kinh tế tiềm năng, chưa tính chi phí đầu tư và các khoản liên quan. Ngược lại, nếu thị giá thấp hơn giá thực hiện, quyền mua không tạo ra lợi thế về giá.
Tuy nhiên, giá cổ phiếu tăng chưa đủ để lãnh đạo được hưởng trọn quyền lợi. Mỗi năm, lợi nhuận sau thuế quyết định tối đa 2% số cổ phiếu phát hành thêm. Để đạt mức tối đa, doanh nghiệp phải vượt ít nhất 30% mức lợi nhuận tham chiếu, được xác định theo số cao hơn giữa cam kết khi IPO và kế hoạch cổ đông giao.
Thêm tối đa 1% cổ phiếu mỗi năm phụ thuộc vào diễn biến thị giá so với VN30. Nếu cổ phiếu tăng kém chỉ số này, lãnh đạo không được ghi nhận quyền mua theo tiêu chí giá. Mức tối đa chỉ đạt được khi thị giá tăng vượt VN30 ít nhất 5 điểm phần trăm.
Tổng tỷ lệ cổ phiếu phát hành thêm không vượt 3% mỗi năm và 10% trong 5 năm. Nếu chương trình được thực hiện đầy đủ, tỷ lệ sở hữu của cổ đông hiện hữu có thể bị pha loãng. Đổi lại, doanh nghiệp kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận và giá cổ phiếu sẽ tạo ra giá trị lớn hơn cho nhà đầu tư.
Một vấn đề khác được cổ đông đặt ra là danh sách 15 người tham gia được xác định ngay từ đầu. Nếu trong 5 năm tới xuất hiện nhân sự mới có đóng góp vượt trội, người này sẽ không nằm trong diện hưởng chính sách.
Ông Tài thừa nhận đây là hạn chế của phương án. Tuy nhiên, theo ông, Điện Máy Xanh có truyền thống phát triển đội ngũ quản lý từ nội bộ, không phụ thuộc vào việc tuyển dụng những nhân vật nổi bật từ bên ngoài trong khoảng 20 năm qua. Nếu xuất hiện nhân sự đặc biệt, công ty có thể xem xét điều chỉnh chính sách hoặc xây dựng chương trình tiếp theo.
Chính sách đãi ngộ được đưa ra khi Điện Máy Xanh đặt mục tiêu nhân đôi doanh thu và nhân ba lợi nhuận sau thuế vào năm 2030. Theo báo cáo tài chính hợp nhất, doanh thu 9 tháng đầu năm đạt 99.460 tỷ đồng, tăng 25,4% so với cùng kỳ, hoàn thành 81% kế hoạch. Lợi nhuận sau thuế đạt 7.701 tỷ đồng, vượt mục tiêu cả năm 7.350 tỷ đồng. Tại đại hội, công ty dự báo lợi nhuận năm 2026 đạt 10.500 tỷ đồng, tăng 83% so với năm trước.
Bên cạnh chính sách thưởng cho lãnh đạo, Điện Máy Xanh trình phương án chi trả cổ tức tiền mặt năm 2026 tối thiểu 50% lợi nhuận sau thuế hợp nhất thuộc về cổ đông công ty mẹ, dự kiến tạm ứng 2.000 đồng một cổ phiếu vào tháng 12. Trước đó, doanh nghiệp đã trả 4.000 đồng một cổ phiếu trong tháng 8 từ lợi nhuận lũy kế đến hết năm 2025. Mức cổ tức chính thức của năm 2026 sẽ được trình đại hội thường niên năm 2027.
Ông Tài kỳ vọng mục tiêu nhân ba lợi nhuận trong 5 năm, cùng sự phục hồi của thị trường chứng khoán, có thể giúp khoản đầu tư của cổ đông tăng giá trị gấp 5 lần.
Thi Hà
